ramin-labisheh-RznGbD7VAg8-unsplash.jpg

د ښځو په مشرۍ لاریونونه د جنوري په میاشت کې د طالبانو له محدودیتونو سره سره دوام لري

د جنوري په میاشت کې د یو شمیر ښځینه فعالانو او لوړ پوړو شخصیتونو توقیف لیدل کیږي، او همدارنګه د هیواد په ټولو ولایتونو کې په لاریونونو کې زیاتوالی راغلی

په کابل کې د بشري حقونو د ورځې په مناسبت د افغان عدالت غوښتونکو ټولنیزه ټولنه لخوا لاريون وشو،

د افغان عدالت غوښتونکو ټولنیزه ټولنه سره په نښه شوی له تخلیقی مشترک انتساب-غیر سوداګریز-شریکالیک ٢.٠عمومي سره.


د راپور له مخې د جنورۍ په ۱۹مه شپه طالب جنګیالیو په کابل کې د څو ښځینه فعالانو پر کورونو چاپې ووهلې.


د افغان ښځو د حقونو د فعالې تمنا پریانې او د هغې د دریو خویندو تر توقیف وروسته یو ځل بیا د پام وړ ټکانونه را پورته شول، چې د پریانې په ټویټر کې د یوې ویډیو له خپریدو وروسته یې نړیوال خبرونه خپاره کړل، د راپورونو له مخې په همدې شپه یوه بله فعاله پروانه ابراهیمي هم د طالبانو له خوا د هغې پر کور له چاپې وروسته ونیول شوه.


دا پيښي افغانستان کې په وروستیو اوونیو کې د باندي او داخلو كي اعتراضونو د یوې بڼې پر بنسټ ترتیب شوي وي، چې د ځانګړو لوړ پوړو میرمنو زینب عبدالله اوعاليه عزیزي او همدارنګه د استاد فیض الله جلال د توقیف په اړه راټول شوي دي د پوهنتون یو نامتو پروفیسور.


دا لاریونونه د پراخو مسلو په اړه د کمپاین لپاره د موټرو په توګه کارول شوي، پشمول کار ته د لاسرسي، د ژوند کیفیت، او د چادري اغوستلو سره مخالفت، چې وروستی یې د طالبانو او طالبانو پلويان شخصیتونو لخوا د دوی په شاتګ کې تمرکز کوي.


په کابل کې د خلکو لاریونونه کې د پام وړ زیاتوالی راغلی، په داسې حال کې چې د داخلي اعتراضونو لړۍ دوام لري او بېلابېلو ولایتونو ته غځول شوې، چې تر دې مهاله یې د بغلان، کاپیسا او جوزجان ولایتونو كي يي کوم داسي لاریوننه نه وه لیدلی.


د کور دننه لاريونونه چې معمولأ عکسونه اخیستل کیږي او فلم كيږي، بیا په ټولنیزو رسنیو کې خپاره شوي په ځینو مواردو کې د طالبانو لخوا د نیولو یا ځواک د کم خطر له امله خوښ شوي.



افغان وتنس د جنوري په میاشت کې د ښځو په مشرۍ لاریونونه تعقیب کړي، او کوم د پام وړ رجحانات، پیغامونه یا غبرګونونه یې پیژندلي دي:

  • د جنورۍ په ۵ مه د ښځو یوې ډلې په بغلان ولایت کې د کور دننه مظاهره وکړه. ښځو نارې وهلې ډوډۍ کار او ازادۍ په طالبانو یې غږ وکړ چې جنسیتي تبعیض پای ته ورسوي. دغه داخلي لاريون په بغلان ولايت کې د لومړي ځل لپاره پېژندل شوى لاريون و.

  • د جنورۍ په ۷ مه د ښځو یوې ډلې په کابل کې په داسې حال کې چې د نارینه وو جامې یې اغوستې وې د کور دننه مظاهره وکړه، د ښځو په وړاندې د طالبانو د محدودیتونو د ردولو سمبول وه.

  • د جنورۍ په ۷ مه په ټویټر کې یوه ویډیو خپره شوه چې د ښځو یوه کوچنۍ ډله په کاپیسا ولایت کې د کور دننه مظاهره کوي. میرمنو د طالبانو لخوا د محدودیتونو د لګولو پر ضد لاریون وکړ او ویې ویل چې ښځو ته باید بشري حقونه ورکړل شي، د طالبانو د سختو اقداماتو او د افغان میرمنو د کار او تعلیم څخه د محرومیت په ضد یې نور هم مظاهرې وکړې، لاريون کوونکو د ډوډۍ، کار، آزادي او عدالت په څېر شعارونه ورکول او ويل يې چې د عدالت او برابرۍ لپاره به مبارزه کوي، دغه داخلي لاريون په کاپيسا ولايت کې لومړى پېژندل شوى لاريون وه. یو شمېر اعتراض کوونکې مېرمنې بیا وروسته د طالبانو له خوا نیول شوې وي.


  • د جنورۍ په نهمه څو ښځو په ټویټر کې خپره شوې وه، ویډیو کې د کابل پوهنتون د پروفيسرفیض الله جلال له توقیف وروسته چې په ټویټر او ټلویزیون کې یې په عامه توګه پر طالبانو نیوکې کولې نیول شوي ووچې عام محضر كي مظاهره وکړه، د ورته لاریون نور عکسونه چې په ټویټر کې خپاره شوي داسې ښکاري چې د طالبانو غړي ښایې چې مظاهره کونکي میرمنې بندوي او یو څه برخه یې محاصره کوي.


اول شکل: د طالبانو د غړو جغرافیایي موقعیت چې د لاریون کونکو میرمنو مخه نیسي.

  • د جنورۍ په نهمه یو شمېر ښځو په کابل کې یو بهرني مظاهره وکړه. دغو مېرمنو ویلي چې په کابل او نورو ولایتونو کې یې د برابرۍ د غوښتنې او په افغانستان کې د ښځو د اوسني وضعیت په وړاندې د اعتراض په موخه بهرني رسامي ته مخه کړې ده، دغو ښځو پر افغان ولس غږ کړی چې د بشري حقونو او د قانون د حاکمیت لپاره خپلې غوښتنې مطرح کړي.

  • د جنورۍ په ۱۱ مه د ښځو یوې ډلې په کابل کې د جبري حجاب پر ضد بهرني مظاهره وکړه او د ښځو د حقونو د خوندیتوب لپاره یې کمپاین وکړ، په انلاین خپرو شویو ګڼو ویډیوګانو کې طالبان لیدلی شي چې د لاریون کوونکو د حركت مخه نیسي.


دوهم شکل: د ویډیو جغرافیایی موقعیت ښیي چې د طالبانو غړي د ښځینه په مشرۍ د لاریون مخه نیسي.

  • د جنورۍ په ۱۲ د ښځو یوې ډلې چې چادري یې اغوستي وي په جوزجان کې د کور دننه مظاهره وکړه، دغه داخلي لاريون په جوزجان ولايت کې د طالبانو پر ضد لومړى پېژندل شوى لاريون وه، په ټولنیزو رسنیو کې خپره شوې ویډیو کې مېرمنو د یوه پریکړه لیک په خپرولو سره ویلي چې طالبان نه دي بدل شوي او نړیوالې ټولنې ته درواغ وايي، میرمنو زیاته کړه چې طالبان د دوی حقونه تر پښو لاندې کوي او له نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې د دوی وضعیت ته پام وکړي.


  • د جنوري په ١٢ یوه ویډیو خپره شوه چې د یوې نامعلومې میرمنې لخوا چې معلومه نشوه، په ټویټر كي يوه زوړنده چادري د پوستې په وړاندې چي سوځیگي ځړول شوی ښیي.


  • د جنورۍ په ۱۳مه د هزاره ښځو یوې ډلې په کابل کې مظاهره وکړه او د هرات د ښځو د زندان د پخوانۍ مشرې عالیه عزیزي د خلاصون غوښتنه یې وکړه، چې د ۲۰۲۱ کال په اکتوبر میاشت کې نیول شوې وه او له هغه وخت راهیسې زنداني ده، د لاریون عكاسي د څو ټویټر صفحونه او همدارنګه د اماج خبر څخه خپاره شوي. په همدې ورځ په کابل کې د بدلون لپاره د ښځو غورځنګ په نوم د ښځو په مشرۍ د مدني ټولنې نوي سازمان د ټویټر له لارې خپل شتون اعلان کړ.


  • په همدې ورځ، د جنورۍ په دیارلسمه، د شاوخوا اتو ښځو یوې ډلې په کندز کې د کور دننه مظاهره وکړه. مظاهره چیانو، چې د یووالي او پیوستون د ټیم په نوم ټول غړي دي، د ښځو حقونو ته د درناوي غوښتنه کوله.

  • د جنورۍ په ۱۵ مه، د شاوخوا ۱۶ ښځو یوې ډلې په کابل کې د زینب عبداللهی د وژنې او د عاليه عزیزي د اوږدې مودې توقیف پر ضد لاریون وکړ، د راپورونو له مخې طالبانو څو تنه خبریالان چې غوښتل یې د لاریون پوښښ وکړي بند کړي دي.


  • د جنورۍ په ۱۶مه ښځو په کابل کې د طالبانو د ادعا له مخې د زینب عبداللهی د وژنې او د هرات د ښځو د زندان د مدیري عاليه عزیزي د ورکېدو په اعتراض کې لاریون وکړ، چې درې میاشتې وړاندې له زندانه تر اوسه نه ده لیدل شوې، لاریون کوونکو د عدالت، انصاف، له زندانه ستړی شوی یم" شعارونه ورکول او لیدل کېدل چې سپینې چادري گاني یې د وینو په جعلي داغونو سره تر پښو لاندې کړې او ویل یې دا یو پاکستانی دود دی چې پر موږ تحمیل شوی دی، په آنلاین خپره شوې یوه ویډیو کې ښودل شوي چې طالبان د لاریون کونکو د تيتولو لپاره د مرچ سپرې کاروي.


دريم شکل: د طالبانو د غړو جغرافیایي موقعیت چي په ښځینه لاریون کونکو باندې د مرچ سپری کارول.

  • د جنورۍ په ۱۷ مه په پروان ولایت کې لږ شمېر ښځو د کور دننه مظاهره وکړه. ښځو د زينب عبدالله د وژنې او د عاليه عزيزي د ​​نيولو پر ضد لاريون وکړ. دغو ښځو ویلي چې نه غواړي د طالبانو تر بندریخانې لاندې ژوند وکړي، د وږو لپاره ډوډۍ، د ازادۍ محدودیت د دې بربادۍ لامل دی، د بیان ازادي، زه به له تا پرته ژوند ونه کړم او تاسو زما پاکه خاوره واخیسته، زما کار او ډوډۍ مه اخله، مظاهره کوونکو ښځو ویلي چې د خپلو حقونو دفاع کوي او ټینګار کوي چې د طالبانو بندیزونه نه مني، د دوی په وینا ازادي او تعلیم د دوی له اساسي حقونو څخه دي.


  • د جنوري په ٢٢ په ټویټر کې یو عکس خپور شو چې د ښځو یوه ډله په بامیان ولایت کې دباندي لاریون کوي. مېرمنو د اوسلو د غونډې پر وړاندې لاريون وکړ او په کابل کې يې د لاريون کوونکو نجونو او عاليه عزيزي د ​​خلاصون غوښتنه وکړه.

AW Reporter:

Afghan Witness

26 Jan 2022