ramin-labisheh-RznGbD7VAg8-unsplash.jpg

طالبان د فعالینو د نیولو کیس جوړوي، خو دا ردوي چی دا واقعه شوی ده

طالب ځواکونه د ښځینه فعالانو نیول ردوي، خو د حجاب او عنعنوي ارزښتونو په اړه خبری متحرک کړي

د راپور له مخې د جنورۍ په ۱۹مه شپه طالب جنګیالي په کابل کې د څو ښځینه فعالانو کورونو ته ننوتل. دې پېښې وروسته له هغې د رسنیو پام ځانته راواړوه چې یوې ښځې، تمنا پرواني، په خپل کور کې ځان فلم کړ او ادعا یې وکړه چې طالبان د هغې په دروازه کې دي.


په ویډیو کې، پریاني وایی چې "مهرباني وکړئ مرسته وکړئ! طالبان په پروان ۲ کې زموږ کور ته راغلي دي، خویندې مې په کور کې دي. موږ نه غواړو خبرې وکړو. که غواړې خبرې وکړې، سبا ته راشی، اوس شپه ده. نه، نه، مهرباني وکړئ موږ دروازه نه شو خلاصولی. په خونه کې یو بل کس اوریدل کیږی چې وایی "دوی موږ وژني"، وروسته پریاني وویل: "ساتونکي! مرسته!". د اسوشیټیډ پریس په ګډون د سرچینو په وینا، د طالبانو غړي وکولای شول چې د هغې کور ته ننوځي او هغه او د هغې درې خویندې یې ونیسي.



شکل: د آماج نیوز پوسټ سکرین شاټ چې د تمنا پریاني ټویټر لخوا خپره شوې ویډیو وړاندې کوي.


داسې رپوټونه شته چې پریانې یوه له هغو ۲۵ ښځو څخه وه چې د طالبانو پر ضد یې د ښځو لپاره د اجباري اسلامي حجاب یا حجاب پر ضد په لاریون کې برخه اخیستې وه. د د اسوشیټیډ پریس په وینا، پریاني د "عدالت غوښتونکو" په نوم پیژندل شوي د حقونو ډلې پورې اړه لري چې د لاریون تنظیم کولو مسؤل و او همدارنګه یو شمیر نور چې پدې وروستیو کې په کابل کې ترسره شوي. د دې ډلې غړو په عامه توګه د پریانۍ د نیول کیدو په اړه څه ندي ویلي مګر د هغې ویډیو یې آنلاین شریکه کړې.


د راپورونو له مخې په همدې شپه یوه بله ښځینه فعاله پروانه ابراهیمي د طالبانو له خوا کور ته یی له ننوتلو وروسته ونیول شوه. د ځینو انلاین سرچینو په وینا، له دې وروسته یوه ښځه خوشې شوې ده. سرچینې رسنیو ته دا هم ویلي، چې د نورو ښځینه فعالانو کورونه هم همداسی تلاشي شوي او په هغو سیمو کې ګزمې هم شوي، چې دوی پکې اوسېږي.


د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد دا خبره رد کړه چې کومې ښځې نیول شوي وي، خو له فرانسه خبرگزاریسره په یوه مرکه کې یې ویلي چې چارواکي حق لري د مخالفانو یا قانون ماتوونکو د نیولو او توقیف حق لري.


د طالبانو بل ویاند سهیل شاهین هم د بي بي سي له خبریال یلدا حکیم سره په مرکه کې دا ادعاوې په کلکه رد کړې او ویلي یې دي: «د ښځینه فعالې تمنا پریاني له خوا خپره شوې ویډیو چې ادعا کوي طالبان په کابل کې د هغې کور ته ننوتي او هغه یې نیولې دي. جعلي دی هغه او پروانه ابراهیم خیل نه دي تښتول شوي. دا ویډیو د پناه غوښتنې په اړه د مرستې لپاره جوړه شوې وه. د طالبانو له انکارونو سره سره، د انلاین سرچینو له مخې د تمنا پریانې او پروانه ابراهیمي ځای نه دی څرګند.


د کابل د پولیسو پخواني ویاند او د طالبانو مهم نفوذ لرونکي مبین خان د دې پیښې دوه ویډیوګانې شریکې کړې، چې ښیې په ویډیو کې اوریدلې شوی میرمنې " تمثیل" کوي. دا احساس د طالبانو د ملاتړو لخوا په پراخه کچه څرګند شو، او نورو وړاندیز وکړ چې ښځو دا صحنه د طالبانو د بدنامولو او/یا په بهر کې د پناه غوښتنې د ملاتړ لپاره جوړه کړې وه.

د استخباراتو د عمومي ریاست ویاند، خلیل همراز، په مستقیم ډول دا ادعاوې رد نه کړې، خو په ټویټر کې یې لیکلي.


ځینې خلک د بهر ته د تلو لپاره دیني او ملي ارزښتونو ته سپکاوی کوي، په اسلامي امارت او امنیتي ځواکونو بې اساسه تورونه لګوي او په دې توګه غواړي چې بهر ته د ځان لپاره دوسیې جوړې کړي. له بده مرغه ځينې تش په نامه رسنۍ هم د دغو تورونو درواغونو په خپرولو کې ورسره مرسته کوي. د افغانانو دیني او ملي ارزښتونو ته سپکاوی به نور د زغملو نه وي. هیله لرو چې رسنۍ د ژورنالیزم له اصولو سره سم د دا ډول تبلیغاتو له خپرولو ډډه وکړي.


طالبان داسې ښکاري چې د اسلامي لباس په اړه د وروستیو لاریونونو په لړ کې د راپور شوي نیول کیدو مسله جوړه کړي. د جنورۍ په ۲۰ مه، په کابل کې د طالبانو په ګډون د ښځو په مشرۍ یو لاریون وشو، چې یوه لویه ډله د حجاب په حق کې د لاریون لپاره سړک ته راووتل.



شکل: د ټویټ سکرین شاټ د چادری/ حجاب په حق کې د طالبانو پلوه لاریون راپور ورکوي.


لاریون کوونکو لوی بینرونه نیولي وو چې پکې لیکل شوي وو: حجاب زموږ وقار دی، حجاب زموږ ښکلا ده، حجاب زموږ ویاړ دی، موږ له اسلامي حکومت څخه خوښ یو او ملاتړ یې کوو. موږ ډیموکراسي نه غواړو، موږ ذلت نه غواړو، موږ له ډیموکراسۍ ستړي شوي یو. نور شعارونه په کې شامل وو: "اسلام دی ژوندی وی او اسلامی حکومت زنده باد".


دغه لاريون د کابل ښار د دويمې امنيتي حوزې اړوند اسمايي واټ ته څېرمه شوى وه.



شکل: د عکس په کارولو سره د طالبانو پلوه ښځینه لاریون جغرافیایي موقعیت.


د ښځو په مشرۍ د طالبانو ضد مظاهرو په مقابل کې، مظاهره د وسله والو طالبانو له خوا ساتل کېده، چې سړکونه یې د لاریون کوونکو لپاره پاک کړل.


په ټولنیزو رسنیو کې یوه ویډیو خپره شوه چې یوه ښځه په برقه کې ښکاري چې وايي: "زموږ ناپوهې او ناپوهې خویندې د بشري حقونو د مدافعینو او د مدني ټولنې د فعالانو تر نامه لاندې د اسلامي حجاب د سپکاوي هڅه کوي. زموږ حجاب له بل کلتور نه اخیستل شوی بلکې له قرآن او د پیغمبر له ارشاداتو اخیستل شوی دی. د دوی د مظاهره کوونکو ښځو جامې اسلامي نه دي او دوی د یهودانو او عیسویانو د جامو د اغوستلو طریقه کاپي کوي.


یوه بله ویډیو چې د جنورۍ په ۲۱ خپره شوه، یوه ښځه ښیې چې پر ټولو ښځو غږ کوي چې حجاب واغوندي. هغې ټینګار وکړ چې پیغمبر د حجاب د اهمیت په اړه تبلیغات کړي او دا چې ښځې به اجازه ولري چې کار وکړي او په ټولنه کې برخه واخلي که دوی دا ومني.


د طالبانو پلوه نارینه مظاهره چې د جنوري په ۲۱ په کابل کې ترسره شوه هم په دې مسله تمرکز درلود، لاریون کوونکو ویل چې "موږ شرعي قانون غواړو" او "موږ حجاب غواړو، حتی که موږ د هغې لپاره مړ شو". افغانستان وتنس وکولای شول چې د پولیسو د نهمې حوزې اړوند عبدالحق چوک ته د نارینه اعتراض جغرافیه ځای پرځای کړي. په کابل کې هم ورته څلورلارې د تېر کال د ډسمبر په ۲۱مه د طالبانو پلوه یو بل لاریون صحنه وه چې د افغانانو د شتمنیو د کنګل کېدو غوښتنه یې کوله.



شکل: د طالبانو پلوه نارینه اعتراض جغرافیایي موقعیت.


د سپتمبر په میاشت کې طالبانو په کابل او نورو ولایتونو کې په ټولو هغو مظاهرو بندیز ولګاوه چې له مخکې اجازه ونلری او تصویب شوې نوی، په داسې حال کې چې کمپاین کوونکو خپلو مظاهرو ته دوام ورکړی دی.او په داسی حال کې چې د طالبانو د چارواکو له خوا لاريونونه ګډوډ شوي دي، د بېلګې په توګه، د جنورۍ په ۱۶مه په يوه لاريون کې د ښځو د حقونو د مبارزينو د منزوي کولو لپاره د مرچو سپرې کارول شوې وې، چې يو شمېر لاريون کوونکو ادعا کوله چې يوه مېرمن يې له پېښې وروسته روغتون ته لېږدولې وه. سپرې د هغې په سترګو او مخ کې د الرجیک عکس العمل لامل شو.


د جنورۍ په میاشت کې، په ټول هیواد کې د ښځو په مشرۍ مظاهرو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی، چې مظاهرې اکثرا د طالبانو سره د مقابلې او مخنیوي لپاره د کور دننه تنظیم کیږي. دا برنامه د نومبر په شاوخوا کې راڅرګند شو، د لاریونونو سره چې ډیری وختونه فلم شوي یا عکس اخیستل شوي بیا په ټولنیزو رسنیو کې د پوهاوي خپرولو لپاره خپاره شوي.


راپور وركونكي: افغان وتنس.


25 Jan 2022

AW Reporter:

Afghan Witness

26 Jan 2022